HOEGAARDEN – Rond 11 november vorig jaar was er in ’t Paenhuys de voorstelling van het 31ste Armistis Konsààr van de Totale Waanzin. De zaal zat telkens afgeladen vol en aan het einde zong iedereen uit volle borst de hymne ‘Land van beuj èn biejete’ mee. De Totale Waanzin bracht een selectie van hun nummers. Hoogtepunt was zeker de clip ‘Hallo Oows ést?, gemaakt door Erik Vanoppen en Luc Vandeplas met Nicole en Jan in de hoofdrollen. Drie dagen lang was er ook en fantastisch publiek in ’t Paenhuys. Traditiegetrouw viert het hele gezelschap dit met een feestje in ’t Paenhuys. Luc Vandeplas verwelkomde de aanwezigen. “In totaal spelen we met 9 muziek, spelen er 16 toneel, en met alle medewerkers samen komen we aan 63, waarvan er 45 aanwezig zijn op ons feestje. De mensen zeggen elk jaar dat de jongste Armistis de beste was. Alleszins het is vlekkeloos verlopen zonder enig technisch probleem. Ook ons dossier ‘Hoegaards dialect en hymne’ voor Vlaams Immaterieel Erfgoed is al goed gevorderd. Tot slot dank aan Clara en haar helpers voor dit feestje”. – HCH
OOWGERE – We zén ter dàjs wèèk iejeder bé moet beginne, want annes was Kèssemes al daj. Flàj wiekènd wééjere ter twieje kèsmètte oewe ge vajl kost dréngke: in ’t Paanààs en bé de Kaaèljéé in Mèllet. Wèè nog koerazjen aa kon zondàg nog màj gowen wandele mé Nateujrpunt. Ni ver de wandeléng in Aatem, ma ver eujt straf te koene dréngke.
Gistere was ter nog ne geménterowed, mé vajl belasténgen oep. D’oppozeujse was ni kontènt mé de neujf belasténge èn stèmde tàjge. Et Kollézje antwàwde da ter giejen ander oeplosséng was: polis èn brandwééjer koste vajl miejer èn de geménte kèègt minder subzeujdes. We kràjgen och ver den iejeste kieje et plan van de neujf sportal te zéng.
Naa és et wachte oep Kèssemes. De Totowale Waanzin àjt al intige jowere làj ne klip gemàkt oewe ze eujderiejen ne goeje Kèssemes wunse. Want zàj naa zèlef: Kèssemes és de schoenste tèèd van ’t jower. Ze zénge ajver et stalleke oep de Plèk , de lichskes in de Doowlstrowet, de kèsman. Èn och vajl wunse ver et neujve jower. Dàjs jower és da leujke och ver den iejeste kieje oep séédéé gezét. – HCH
TIENEN / OORBEEK / HOEGAARDEN – Clara Bessemans uit Oorbeek heeft de algemene cultuurprijs gewonnen. Zij haalde het van de andere genomineerden Geert Grooten, Goetsenhoven for life en Eric Walraevens. Clara is vooral gekend als cultureel en sociaal geëngageerd figuur in Oorbeek. Ze is de frontvrouw van de theatergroep ‘De Totale Waanzin’ die dorpsrevues organiseert in het dialect in Hoegaarden en is actief als gedelegeerd bestuurder van het Komiteit Oorbeek dorp vzw, dat lokale evenementen organiseert in Oorbeek. Clara werd vroeger al opgenomen voor haar verdiensten in de Orde van Sint-Gorgonius in Hoegaarden. – HCH
HOEGAARDEN – Zoals geweten is men in Hoegaarden, een traject gestart om het Hoegaards dialect en hymne te laten registreren als Vlaams Immaterieel Erfgoed. Ondertussen is ‘dialect en hymne’ opgenomen in de grote verzameling van Vlaams Immaterieel Erfgoed, en werd er nu al de tweede toevoeging gebracht, namelijk het najaar 2025. We maakten al melding in een vorige toevoeging van de drukke zomer van dit jaar rond dialect en de muziek in het dialect te Hoegaarden, met uiteraard het Hoegaards volkslied centraal. Welnu het najaar 2025, van september tot december moest hier zeker niet voor onderdoen. Dit alles is terug te vinden op de website van Immaterieel Erfgoed in Vlaanderen hier voor de geregistreerde tekst en hier voor de toevoeging.
Lees verder onder de film van de Totale Waanzin ‘Hallo Oows ést?
Er werden lessen dialect gestart, er kwamen drie voorstellingen van het ‘Armistis Konsààr’ met telkens bomvolle zalen: hoogdagen voor het dialect en er werd door de Totale Waanzin een zeer mooie film de wereld ingestuurd met grote maatschappelijke relevantie, namelijk over de vereenzaming van oude mensen. En als klap op de voorpijl kregen we van de gemeente Hoegaarden nog een logo van lokaal immaterieel erfgoed. We zien andere verenigingen mee op de kar van het dialect
DIALECTCOLUMNS
De Gazet van Hoegaarden, Outgaarden en Meldert / Regio Tienen, pakte al in de zomer uit met wekelijkse dialectcolumns. Dit werd uiteraard verdergezet in het najaar. Hieronder volgen de links van de verschillende columns.
Op 16 september zijn in jeugdhuis de Klup de lessen Hoegaards gestart. In 2025 werden zo 9 lessen georganiseerd. De cursus loopt door na nieuwjaar. De lessen, gegeven door Christian Hennuy, zijn zeer ludiek opgevat, telkens rond prentjes. Wie niet naar de lessen kon komen kan steeds vrij deze lessen raadplegen op https://degazetvanhoegaarden.be/oowgeds/ , namelijk 66 lessen in totaal, met ook steeds een geluidsopname. Hieronder een foto tijdens een dialectles.
OUDE FILMPJES VAN DE TOTALE WAANZIN EN UBRT DOOR DE VIJF GESLACHTEN
Ook andere verenigingen laten zich inspireren door de flow rond het Hoegaards dialect. Eén van de oprichters van de Totale Waanzin, de band die in het dialect zingt, UBRT werd gevierd door de Confrérie der Vijf Geslachten tijdens de kunstroute. De Confrérie der Vijf geslachten digitaliseerde oude videobanden van UBRT. Deze zijn terug te vinden op hun websitehttps://www.geslachten-lignages-hoegaarden.be/
Volgende liedjes in het dialect werden gedigitaliseerd. Hier werd de schrijfwijze behouden die UBRT indertijd hanteerde.
De 31ste editie van het Armistis Konsààr ‘Voyààt mé de gaat’ vond plaats in het weekend voor 11 november in jeugdhuis ’t Paenhuys en gedurende drie dagen hebben de aanwezigen genoten van de muziek, de sketches, de grappen en de films en dat allemaal in het ‘Oowgeds’ De zaal zat telkens afgeladen vol en aan het einde zong iedereen uit volle borst ‘Land van beuj èn biejete’ mee. De Totale Waanzin bracht een selectie van hun nummers. Zo klaagden ze de opgelegde nieuwe eetcultuur aan, en waren er ook verschillende nummers over oud worden, of ziek worden.
Lees verder onder de foto
Iedereen zingt het Hoegaards volkslied met de hand op het hart
Er werd uiteraard ook gezongen over bier, over de bekendste Hoegaardier en gangster in Amerika namelijk Babyface Nelson, over liefde, over Hoegaarden, palmzondag en uiteraard ook over de meisjes van Hoegaarden. Er waren diverse gastoptredens en Chris Michel zong een liedje over ‘Lucky Luc Vandeplas’, toch de man die heel het scenario van den Armistis bedenkt.
In de films kregen we te zien dat dierenartsen zich kunnen vergissen, dat de Paenhuyslift kan toveren, dat politieagenten duidelijke vragen moeten stellen, dat je een dode ezel nog kunt verkopen, dat motohooligans niet altijd respect hebben voor de politie, en dat de pastoors mee zijn met hun tijd, evenals de jongeren.
Bij de live sketches werd aangeklaagd dat geld stelen in een bank niet meer eenvoudig is, dat kinderen schrik hebben om hun schoolmateriaal te verliezen, dat pastoors zich niet zouden moeten moeien met het seksleven van jonge paren, dat een huwelijk niet altijd een sprookje is, of toch, dat sommige mensen heel oud worden, dankzij het drinken van Duvel, dat je best de bril mee in de kist zet van een overledene, dat getrouwde vrouwen niet altijd een voorbeeldig leven leiden, mannen ook niet trouwens, en dat kruiswoordraadsels oplossen niet eenvoudig is.
HALLO, OOWS ÉST? EEN CLIP OVER DE VEREENZAMING VAN OUDE MENSEN
Blikvanger van het Armistis Konsààr was zeker de clip van de titelsong van de jongste CD van de Totale Waanzin ‘Hallo, Oows ést?’, gemaakt door Erik Vanoppen en Luc Vandeplas, met in de hoofdrollen Jan Stuerbout en Nicole Nicolaes. In deze song en clip wordt de vereenzaming van mensen die ouder worden op nostalgische wijze aangekaart.
Opname in de Orde van Sint-Gorgonius is een eer die wordt toegekend aan personen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor Hoegaarden. In het gemeentehuis werd deze onderscheiding nu toegekend aan Luc Vandeplas. De raadzaal zat afgeladen vol en iedereen zat in stilte te wachten tot Luc binnenkwam, want hij was de enige die er niets van afwist. Hij was met een smoes over het Hoegaards dialect naar daar gelokt. De lichten van de raadzaal waren zelfs gedoofd, maar toen hij binnenkwam gingen de lichten aan en klonk oorverdovend applaus.
Luc is sinds 1993 het brein achter de Totale Waanzin. Liedteksten, scenario’s, films, revues, alles wat een publiek doet lachen, denken of zingen, daar heeft hij zijn hand in en allemaal in het dialect. Daarnaast zette hij zich met veel overtuiging in voor het behoud van ons dialect en tradities: van straatnaamborden tot volkslied, van de erkenning als immaterieel erfgoed tot het koesteren van Palmzondag. Hij kreeg een medaille en oorkonde, uiteraard in het dialect opgesteld, met volgende tekst: ‘Dàjzen dàg, 17 novèmber 2025 – És oepgenàwme in de Orde van Sinte-Gorgàwniejus – Meniejer Luc Vandeplas mé als adrès Sluppe Nr 10.
Lees verder onder de foto’s
Luc Vandeplas met de oorkondeEen bomvol gemeentehuis
QUIZ IN HET HOEGAARDS
In het Parochiecentrum werd een quiz georganiseerd en er werd aan onze werkgroep gevraagd om één van de rondes in het Hoegaards op te stellen en te presenteren. Hetgeen we dan ook gedaan hebben. Hieronder de vragen en de oplossingen
We gééjeven euj de 10 vrööge. 1. Wèè van dàjs minse wod tot bereger van Oowgere geslowàge daj de beujrorde? Kajnéng Albèèr, Kajninggin Fabiejoola, Kajninggin Paoola, Kajnéng Filip of Kajninggin Matild? 2. Oows zééje ze in ’t Oowgeds ‘schele hoofdpijn’? 3. D’oowvajlste édeeujse van Plèkmezeujk was et dàjs jower? 4. Wa krèège d’astammelénge van de Vèèf Geslàchte? 5. Wad és den oowgedse nowam van de Slàchtààsstrowet? 6. Verwa was Wàrre Peujs van Aatem, iejene dééjà nogal vajl drengk, gekind? 7. Oows zééje ze ‘vandowàg’ in et èchte Oowgeds? 8. In waffer strowet émme ze Bajke truggevenge in zenen oto? 9. In waffer stad àj Pjèèr Sàjles zen neujf braaërèè oepgericht nowe ze vertrèk ààt Oowgere? 10. Oowvajl minse zitte ter in de geménterowed in Oowgere?
D’antwàwde oep de vrööge : 1. Kajnéng Filip 2. ne lossen uujedzwééjer 3. den élefste kieje, 4. en steujdebes 5. de bééjedelééjersumkiejer 6. te voowt pàr velo 7. Dàjzen dàg 8. Beukenlaan (of nog et goowd van Évrààr) 9. Austin 10. zàjventéng
LOGO LOKAAL IMMATERIEEL ERFGOED
Het is door onze collega’s van de werkgroep ‘palmprocessie’ dat het logo voor lokaal immaterieel erfgoed er gekomen is. De vraag werd aan de cultuurraad gesteld en het logo is er ondertussen.
OOWGEDS IN BILLEKES: IN 1 DOCUMENT
De dialectcursus ‘Oowgeds in billekes’, staat al een tijd online op de website van de ‘Gazet van Hoegaarden’ bij de rubriek ‘Oowgeds’. Daar staan alle lessen apart op, met de billekes, de theorie en ook telkens een geluidsopname. Maar elke les moest wel apart bekeken worden. Nu werd de volledige cursus ‘Oowgeds in billekes’ in pdf formaat gepubliceerd bij de Gazet van Hoegaarden, maar onder de rubriek ‘publicaties’. Zo kunnen de 66 lessen nu in één document van 167 bladzijden. Uiteraard zijn daar geen geluidsfragmenten bij, maar de volledige tekst kan gedownload worden, of zelfs geprint Men kan er rechtstreeks naartoe via deze link. – HCH
MET DE STEUN VAN : TAMARA TWIST, SPORTING CLUB OUT-HOEGAARDEN, SINT-ROCHUSKAPEL, NITELET CONSULTANCY, PC HOEGAARDEN, JEUGDHUIS DE KLUP, LIBELLULE, FENIKS HOEGAARDEN
Niemand minder dan Luc Vandeplas, de Hoegaardier die al meer dan een halve eeuw het kloppend hart vormt van ’t Paenhuys, maar ook van onze cultuur en tradities, werd in de bloemetjes gezet en opgenomen in de orde van Sint-Gorgonius. “Luc is iemand die niet alleen aanwezig is, maar altijd meedoet, meedenkt en mee vooruitduwt.”
“We kunnen niet alles opnoemen wat Luc aangeraakt heeft, maar we gaan toch enkele noemen”, zegt burgemeester Joris Verbaeten. “Als we teruggaan naar 1970, zien we Luc als actief lid van Getegalm, de studentenkring en eigenlijk al van alles wat jong en levendig was. Een paar jaar later, in 1972, stond hij mee aan de start van wat later zou uitgroeien tot hét ontmoetingscentrum van onze gemeente: ’t Paenhuys. Vanaf de dag dat de kelder werd ingenomen, stond Luc er.”
In 1976 kwam hij in de beheerraad van vzw ’t Paenhuys terecht en werd hij voorzitter van de jongerenraad. “Dat waren geen titels om mee te pronken, dat waren engagementen, en dat heeft hij heel zijn leven volgehouden.” “In1997nam hij het voorzitterschap van ’t Paenhuys over van Frans Huon, en sindsdien is zijn naam onlosmakelijk verbonden met alles wat ’t Paenhuys betekent: creativiteit, gemeenschapszin, koppige doorzetting én een gezonde dosis goesting.”
Maar Luc was en is veel meer dan ’t Paenhuys alleen. “Hij is actief in allerlei clubs en was ook praeses van de Paenhuyscantus, in opvolging van niemand minder dan Franand Huts. Kort samengevat: als er ambiance was, was Luc nooit ver weg en stond hij meestal op het podium. Ook binnen de gemeente liet hij zijn stem horen. Als bestuurslid van de eerste gemeentelijke cultuurraad hielp hij mee de culturele koers uitzetten, lang voordat cultuur een vanzelfsprekendheid was”, wist de burgemeester lovend over Luc te vertellen.
Luc Vandeplas ontving in het gemeentehuis, bij verrassing, de medaille en de oorkonde van Sint-Gorgonius voor zijn inzet in de gemeenschap. De plechtigheid werd geleid door burgemeester Joris Verbaeten en schepen Marleen Lefevre. in aanwezigheid van vele vrienden. Luc Vandeplas is vanaf 1970 actief bij Getegalm, de studentenkring, en was in 1972 bij de start van jeugdhuis/ontmoetingscentrum ’t Paenhuys. Vanaf 1976 is hij lid van de beheerraad van vzw Paenhuys en voorzitter van de jongerenraad. In 1997 volgt hij Frans Huon als voorzitter van vzw Paenhuys. Hij zetelde van 1976 ook in het bestuur van de gemeentelijke cultuurraad. Sedert 1993 is hij scenarist/muzikant bij De Totale Waanzin (revue De Armistice, liedteksten, cd’s, filmopnames, …). Hij lanceerde acties voor de erkenning van Hoegaards dialect als immaterieel onroerend erfgoed (bijvoorbeeld: de straatnaamborden, het volkslied). Ook werd de Palmzondagtraditie opgenomen in de lijst van Vlaams Immaterieel Erfgoed. Luc is ook apostel Andreas in het genootschap der Twaalf Apostelen.
Met een smoes werd Luc Vandeplas maandagavond naar het gemeentehuis van Hoegaarden gelokt. Onder luid applaus van de vele mensen in de raadzaal werd hij opgenomen in de Orde van Sint-Gorgonius, een eer die wordt toegekend aan personen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor Hoegaarden.
“Vandaag zetten we iemand in de bloemetjes die al meer dan een halve eeuw het kloppend hart vormt van het Paenhuys, van onze cultuur en van onze tradities, iemand die niet alleen aanwezig is, maar die altijd meedoet, meedenkt en mee vooruit duwt”, zei burgemeester Joris Verbaeten (CD&V) bij aanvang van de viering. “Ik heb het natuurlijk over Luc Vandeplas.”
In 1970 werd Luc actief lid van Getegalm, de studentenkring, en een paar jaar later, in 1972, stond hij mee aan de start van wat later zou uitgroeien tot hét ontmoetingscentrum van de gemeente, ‘t Paenhuys. In 1976 kwam hij in de beheerraad van vzw Paenhuys terecht én werd hij voorzitter van de jongerenraad. “Dat waren geen titels om mee te pronken, dat waren engagementen, en dat heeft hij heel zijn leven volgehouden”, zegt burgemeester Verbaeten. “In 1997 nam hij het voorzitterschap van de ‘t Paenhuys over van Frans Huon, en sindsdien is zijn naam onlosmakelijk verbonden met alles wat Paenhuys betekent: creativiteit, gemeenschapszin, koppige doorzetting én een gezonde dosis goesting.”
De Totale Waanzin
Maar Luc was en is veel meer dan ‘t Paenhuys alleen. Hij is actief in allerlei clubs en was ook praeses van de Paenhuyscantus. Ook binnen de gemeente liet hij zijn stem horen. Als bestuurslid van de eerste gemeentelijke cultuurraad hielp hij mee de culturele koers uitzetten, lang voordat cultuur een vanzelfsprekendheid was. “En dan is er natuurlijk De Totale Waanzin waar Luc sinds 1993 het brein, het hart en soms ook de chaos achter de schermen is”, zegt schepen Marleen Lefèvre (CD&V). “Liedteksten, scenario’s, films, revues: alles wat een publiek doet lachen, denken of zingen, daar heeft hij zijn hand in.”
Daarnaast zette Luc zich met evenveel overtuiging in voor het behoud van het Hoegaards dialect en Hoegaardse tradities: van straatnaamborden tot het volkslied, van de erkenning als immaterieel erfgoed tot het koesteren van Palmzondag. Want wie zijn verleden bewaart, bouwt aan zijn toekomst en dat heeft Luc altijd begrepen.
Apostel Andreas
“En dan is er nog iets waar hij bijzonder trots op mag zijn: zijn plaats binnen het Genootschap der Twaalf Apostelen, waar hij sinds 1983 lid van is, en sinds 1991 de rol van apostel Andreas draagt”, aldus schepen Lefèvre. “Een titel die hij, zoals alles wat hij doet, met eer en vooral met veel plezier draagt.”
Luc was verrast een volle raadzaal te zien. “Dit had ik niet verwacht”, reageert Luc. “Hoegaarden is iets speciaals, met een eigen identiteit, vooral te danken aan mensen uit het verenigingsleven. We hebben hier een heel actief verenigingsleven dat mensen samenbrengt. We zijn allemaal fier om Hoegaardier te zijn.”
HOEGAARDEN – Opname in de Orde van Sint-Gorgonius is een eer die wordt toegekend aan personen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor Hoegaarden. In het gemeentehuis werd deze onderscheiding nu toegekend aan Luc Vandeplas. De raadzaal zat afgeladen vol en iedereen zat in stilte te wachten tot Luc binnenkwam, want hij was de enige die er niets van afwist. Hij was met een smoes over het Hoegaards dialect naar daar gelokt. De lichten van de raadzaal waren zelfs gedoofd, maar toen hij binnenkwam gingen de lichten aan en klonk oorverdovend applaus.
Burgemeester Joris Verbaeten: “Luc je bent meer dan een halve eeuw het kloppend hart geweest van ’t Paenhuys. In 1970 was je actief lid van Getegalm, in 1972 stond je samen met Frans Huon aan de start van wat zou uitgroeien tot ’t Paenhuys, in 1976 kwam je in de beheerraad van vzw ’t Paenhuys en werd je voorzitter van de jongerenraad. In 1997 nam je dan het voorzitterschap over van Frans Huon. Creativiteit, gemeenschapszin, koppige doorzetting en een gezonde dosis goesting, dat was Luc”.
“Maar je was meer dan ’t Paenhuys alleen. Je was actief in allerlei clubs, ook als praeses van de Paenhuys cantus. Overal waar ambiance was, was Luc nooit ver weg, meestal op het podium. Ook binnen de gemeente liet hij zich horen, als bestuurslid van de eerste cultuurraad”.
TOTALE WAANZIN
“Er is dan natuurlijk de Totale Waanzin;, waar Luc sinds 1993 het brein, het hart en soms ook de chaos achter de schermen is. Liedteksten, scenario’s, films, revues, alles wat een publiek doet lachen, denken of zingen, daar heeft hij zijn hand in.”
“Daarnaast zette hij zich met veel overtuiging in voor het behoud van ons dialect en tradities: van straatnaamborden tot volkslied, van de erkenning als immaterieel erfgoed tot het koesteren van Palmzondag”, voegde schepen Marleen Lefevre eraan toe. “Als er en Hoegaardse canon zou bestaan, dan zouden daar alle liedjes van de Totale Waanzin in passen”.
APOSTEL
“Luc mag ook trots zijn op zijn plaats binnen het Genootschap der Twaalf Apostelen, waar hij sinds 1993 lid van is en sinds 1991 de rol van apostel Andreas draagt. Luc, je bent een bouwer, een verbinder, een verhalenverteller, een muzikant, een aanstoker van ideeën en soms van lichte waanzin. Je hebt onze gemeenschap mee gevormd, generaties geïnspireerd en tradities doorgegeven. Daarom verheffen wij u in de orde van Sint- Gorgonius”, aldus burgemeester Joris Verbaeten.
Hij kreeg een medaille en oorkonde, uiteraard in het dialect opgesteld, met volgende tekst: ‘Dàjzen dàg, 17 novèmber 2025 – És oepgenàwme in de Orde van Sinte-Gorgàwniejus – Meniejer Luc Vandeplas mé als adrès Sluppe Nr 10.
Volgende personen werden in het verleden al opgenomen in de Orde van Sint- Gorgonius: Pierre Celis, Ivan Laloup, Geert Clement, Clara Bessemans, Jan Dewachter, Gaston Roelants, Oktaaf Duerinckx, Paul Kempeneers, Albert Guilluy, Marcel Bogaerts, Ernest Vandereycken, Eric Saelmaekers, Jan Van Gyseghem en Edouard Boesmans
WÈLLE ZÉN VAN OOWGERE
Luc kreeg een staande ovatie van het publiek (foto) . “Dit is heel overweldigend voor mij, vooral omdat ik met een smoes gelokt werd. Hoegaarden is toch iets speciaals, met een eigen identiteit vooral te danken aan mensen uit het verenigingsleven. We hebben hier een heel actief verenigingsleven dat mensen samenbrengt. We zijn fier van Hoegaardier te zijn. Wèlle zén van Oowgere”.
“Recent zijn we met het Hoegaards dialect en volkslied en de palmprocessie nog opgenomen in de grote verzameling van Vlaams Immaterieel Erfgoed. Ik krijg nu deze oorkonde, maar eigenlijk in naam van iedereen die de Hoegaardse identiteit verdedigt. Belangrijk is dat we dit nu doorgeven aan de komende generaties”, aldus Luc. – HCH
