HOEGAARDEN – Zoals geweten is men in Hoegaarden, een traject gestart om het Hoegaards dialect en hymne te laten registreren als Vlaams Immaterieel Erfgoed. Ondertussen is ‘dialect en hymne’ opgenomen in de grote verzameling van Vlaams Immaterieel Erfgoed, en werd er nu al de tweede toevoeging gebracht, namelijk het najaar 2025. We maakten al melding in een vorige toevoeging van de drukke zomer van dit jaar rond dialect en de muziek in het dialect te Hoegaarden, met uiteraard het Hoegaards volkslied centraal. Welnu het najaar 2025, van september tot december moest hier zeker niet voor onderdoen. Dit alles is terug te vinden op de website van Immaterieel Erfgoed in Vlaanderen hier voor de geregistreerde tekst en hier voor de toevoeging.
Lees verder onder de film van de Totale Waanzin ‘Hallo Oows ést?
Er werden lessen dialect gestart, er kwamen drie voorstellingen van het ‘Armistis Konsààr’ met telkens bomvolle zalen: hoogdagen voor het dialect en er werd door de Totale Waanzin een zeer mooie film de wereld ingestuurd met grote maatschappelijke relevantie, namelijk over de vereenzaming van oude mensen. En als klap op de voorpijl kregen we van de gemeente Hoegaarden nog een logo van lokaal immaterieel erfgoed. We zien andere verenigingen mee op de kar van het dialect
DIALECTCOLUMNS
De Gazet van Hoegaarden, Outgaarden en Meldert / Regio Tienen, pakte al in de zomer uit met wekelijkse dialectcolumns. Dit werd uiteraard verdergezet in het najaar. Hieronder volgen de links van de verschillende columns.
en vele andere
LESSEN HOEGAARDS ‘OOWGEDS IN BILLEKES’
Op 16 september zijn in jeugdhuis de Klup de lessen Hoegaards gestart. In 2025 werden zo 9 lessen georganiseerd. De cursus loopt door na nieuwjaar. De lessen, gegeven door Christian Hennuy, zijn zeer ludiek opgevat, telkens rond prentjes. Wie niet naar de lessen kon komen kan steeds vrij deze lessen raadplegen op https://degazetvanhoegaarden.be/oowgeds/ , namelijk 66 lessen in totaal, met ook steeds een geluidsopname. Hieronder een foto tijdens een dialectles.
OUDE FILMPJES VAN DE TOTALE WAANZIN EN UBRT DOOR DE VIJF GESLACHTEN
Ook andere verenigingen laten zich inspireren door de flow rond het Hoegaards dialect. Eén van de oprichters van de Totale Waanzin, de band die in het dialect zingt, UBRT werd gevierd door de Confrérie der Vijf Geslachten tijdens de kunstroute. De Confrérie der Vijf geslachten digitaliseerde oude videobanden van UBRT. Deze zijn terug te vinden op hun website https://www.geslachten-lignages-hoegaarden.be/
Volgende liedjes in het dialect werden gedigitaliseerd. Hier werd de schrijfwijze behouden die UBRT indertijd hanteerde.
- Dettinde man
- https://www.youtube.com/watch?v=Nw3Km-Xbsbo
- In de sirrek
- https://www.youtube.com/watch?v=7lNIGOg9hB4
- Sakerok Oewerbaik Krogtetogt en Bebbeloem enTrug
- https://www.youtube.com/watch?v=e-9dWwuPShg
- Totale waanzin en un kameroade den Armistis 1996
- https://www.youtube.com/watch?v=QFQYe2nwJJg
- Fraat en Frit
- https://www.youtube.com/watch?v=bqSdCFyFL6U
- Motoworld Dormaal Mekanikke Stere
- https://www.youtube.com/watch?v=xfAB_v7EQCc
- Den dag van den Armistis
- https://www.youtube.com/watch?v=DsuWtXNjnew
ARMISTIS: DE HOOGMIS VAN HET DIALECT
De 31ste editie van het Armistis Konsààr ‘Voyààt mé de gaat’ vond plaats in het weekend voor 11 november in jeugdhuis ’t Paenhuys en gedurende drie dagen hebben de aanwezigen genoten van de muziek, de sketches, de grappen en de films en dat allemaal in het ‘Oowgeds’ De zaal zat telkens afgeladen vol en aan het einde zong iedereen uit volle borst ‘Land van beuj èn biejete’ mee. De Totale Waanzin bracht een selectie van hun nummers. Zo klaagden ze de opgelegde nieuwe eetcultuur aan, en waren er ook verschillende nummers over oud worden, of ziek worden.
Lees verder onder de foto
Er werd uiteraard ook gezongen over bier, over de bekendste Hoegaardier en gangster in Amerika namelijk Babyface Nelson, over liefde, over Hoegaarden, palmzondag en uiteraard ook over de meisjes van Hoegaarden. Er waren diverse gastoptredens en Chris Michel zong een liedje over ‘Lucky Luc Vandeplas’, toch de man die heel het scenario van den Armistis bedenkt.
In de films kregen we te zien dat dierenartsen zich kunnen vergissen, dat de Paenhuyslift kan toveren, dat politieagenten duidelijke vragen moeten stellen, dat je een dode ezel nog kunt verkopen, dat motohooligans niet altijd respect hebben voor de politie, en dat de pastoors mee zijn met hun tijd, evenals de jongeren.
Bij de live sketches werd aangeklaagd dat geld stelen in een bank niet meer eenvoudig is, dat kinderen schrik hebben om hun schoolmateriaal te verliezen, dat pastoors zich niet zouden moeten moeien met het seksleven van jonge paren, dat een huwelijk niet altijd een sprookje is, of toch, dat sommige mensen heel oud worden, dankzij het drinken van Duvel, dat je best de bril mee in de kist zet van een overledene, dat getrouwde vrouwen niet altijd een voorbeeldig leven leiden, mannen ook niet trouwens, en dat kruiswoordraadsels oplossen niet eenvoudig is.
Dit was werkelijk de hoogmis van het dialect. Alle info hierover op de website van de Totale Waanzin : https://www.detotalewaanzin.be/ en meer specifiek over de Armistis 2025 op https://www.detotalewaanzin.be/armistis-2025-genoeg-gezieverd-vojaat-me-de-gaat/
HALLO, OOWS ÉST? EEN CLIP OVER DE VEREENZAMING VAN OUDE MENSEN
Blikvanger van het Armistis Konsààr was zeker de clip van de titelsong van de jongste CD van de Totale Waanzin ‘Hallo, Oows ést?’, gemaakt door Erik Vanoppen en Luc Vandeplas, met in de hoofdrollen Jan Stuerbout en Nicole Nicolaes. In deze song en clip wordt de vereenzaming van mensen die ouder worden op nostalgische wijze aangekaart.
Bekijk hier deze clip op websites of op youtube
LUC VANDEPLAS IN DE ORDE VAN SINT- GORGONIUS
Opname in de Orde van Sint-Gorgonius is een eer die wordt toegekend aan personen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor Hoegaarden. In het gemeentehuis werd deze onderscheiding nu toegekend aan Luc Vandeplas. De raadzaal zat afgeladen vol en iedereen zat in stilte te wachten tot Luc binnenkwam, want hij was de enige die er niets van afwist. Hij was met een smoes over het Hoegaards dialect naar daar gelokt. De lichten van de raadzaal waren zelfs gedoofd, maar toen hij binnenkwam gingen de lichten aan en klonk oorverdovend applaus.
Luc is sinds 1993 het brein achter de Totale Waanzin. Liedteksten, scenario’s, films, revues, alles wat een publiek doet lachen, denken of zingen, daar heeft hij zijn hand in en allemaal in het dialect. Daarnaast zette hij zich met veel overtuiging in voor het behoud van ons dialect en tradities: van straatnaamborden tot volkslied, van de erkenning als immaterieel erfgoed tot het koesteren van Palmzondag. Hij kreeg een medaille en oorkonde, uiteraard in het dialect opgesteld, met volgende tekst: ‘Dàjzen dàg, 17 novèmber 2025 – És oepgenàwme in de Orde van Sinte-Gorgàwniejus – Meniejer Luc Vandeplas mé als adrès Sluppe Nr 10.
Lees verder onder de foto’s
QUIZ IN HET HOEGAARDS
In het Parochiecentrum werd een quiz georganiseerd en er werd aan onze werkgroep gevraagd om één van de rondes in het Hoegaards op te stellen en te presenteren. Hetgeen we dan ook gedaan hebben. Hieronder de vragen en de oplossingen
We gééjeven euj de 10 vrööge. 1. Wèè van dàjs minse wod tot bereger van Oowgere geslowàge daj de beujrorde? Kajnéng Albèèr, Kajninggin Fabiejoola, Kajninggin Paoola, Kajnéng Filip of Kajninggin Matild? 2. Oows zééje ze in ’t Oowgeds ‘schele hoofdpijn’? 3. D’oowvajlste édeeujse van Plèkmezeujk was et dàjs jower? 4. Wa krèège d’astammelénge van de Vèèf Geslàchte? 5. Wad és den oowgedse nowam van de Slàchtààsstrowet? 6. Verwa was Wàrre Peujs van Aatem, iejene dééjà nogal vajl drengk, gekind? 7. Oows zééje ze ‘vandowàg’ in et èchte Oowgeds? 8. In waffer strowet émme ze Bajke truggevenge in zenen oto? 9. In waffer stad àj Pjèèr Sàjles zen neujf braaërèè oepgericht nowe ze vertrèk ààt Oowgere? 10. Oowvajl minse zitte ter in de geménterowed in Oowgere?
D’antwàwde oep de vrööge : 1. Kajnéng Filip 2. ne lossen uujedzwééjer 3. den élefste kieje, 4. en steujdebes 5. de bééjedelééjersumkiejer 6. te voowt pàr velo 7. Dàjzen dàg 8. Beukenlaan (of nog et goowd van Évrààr) 9. Austin 10. zàjventéng
LOGO LOKAAL IMMATERIEEL ERFGOED
Het is door onze collega’s van de werkgroep ‘palmprocessie’ dat het logo voor lokaal immaterieel erfgoed er gekomen is. De vraag werd aan de cultuurraad gesteld en het logo is er ondertussen.
OOWGEDS IN BILLEKES: IN 1 DOCUMENT
De dialectcursus ‘Oowgeds in billekes’, staat al een tijd online op de website van de ‘Gazet van Hoegaarden’ bij de rubriek ‘Oowgeds’. Daar staan alle lessen apart op, met de billekes, de theorie en ook telkens een geluidsopname. Maar elke les moest wel apart bekeken worden. Nu werd de volledige cursus ‘Oowgeds in billekes’ in pdf formaat gepubliceerd bij de Gazet van Hoegaarden, maar onder de rubriek ‘publicaties’. Zo kunnen de 66 lessen nu in één document van 167 bladzijden. Uiteraard zijn daar geen geluidsfragmenten bij, maar de volledige tekst kan gedownload worden, of zelfs geprint Men kan er rechtstreeks naartoe via deze link. – HCH
https://drive.google.com/file/d/1JIASKbpSdl8mxCpKplXK8oslaX0RbwbT/view of ernaar toe gaan via https://degazetvanhoegaarden.be/publicaties/
MET DE STEUN VAN : TAMARA TWIST, SPORTING CLUB OUT-HOEGAARDEN, SINT-ROCHUSKAPEL, NITELET CONSULTANCY, PC HOEGAARDEN, JEUGDHUIS DE KLUP, LIBELLULE, FENIKS HOEGAARDEN
Tags:cultuurdialectHoegaardenmediaoptredenspublicaties
Met medewerking van
Nitelet consultancy and services | WebmasterBeheer toestemming